Genel Cerrahi; karın içi organlar, sindirim sistemi, safra kesesi, karaciğer, pankreas, tiroid, meme, cilt ve yumuşak dokularla ilişkili cerrahi hastalıkların değerlendirilmesi ve tedavisiyle ilgilenir. Karın ağrısı, kasıkta şişlik, safra taşı yakınmaları, makat bölgesi şikâyetleri veya cerrahi değerlendirme gerektiren kitleler başvuru nedenleri arasındadır. Her genel cerrahi hastalığı ameliyat gerektirmez; karar muayene ve tetkiklerle verilir.
Genel Cerrahi Nedir?
Genel cerrahi, yalnızca ameliyat yapan bir branş değildir. Hastanın şikâyetinin cerrahi bir nedene bağlı olup olmadığını belirlemek, gerekli görüntüleme ve laboratuvar incelemelerini planlamak, ameliyat gerekmeyen hastalarda takip veya medikal tedaviyi yönlendirmek de bölümün temel görevleri arasındadır.
Cerrahi gerektiğinde açık, laparoskopik veya başka minimal invaziv yöntemler hastalığın türüne, hastanın genel durumuna ve kurumun teknik altyapısına göre değerlendirilebilir. Kanser şüphesi olan hastalarda radyoloji, patoloji, gastroenteroloji ve medikal onkoloji gibi birimlerle multidisipliner yaklaşım gerekebilir.
Hangi Şikâyetlerle Başvurulabilir?
- Ani veya tekrarlayan karın ağrısı
- Kasıkta, göbek çevresinde veya ameliyat yerinde şişlik
- Safra kesesi taşıyla ilişkili olabilecek sağ üst karın ağrısı
- Makat bölgesinde ağrı, kanama, şişlik veya akıntı
- Meme veya tiroid bölgesinde fark edilen kitle
- Cilt ve yumuşak dokuda apse, kist veya kitle
- Açıklanamayan kilo kaybı, bağırsak alışkanlığında belirgin değişiklik veya cerrahi değerlendirme gerektiren sindirim sistemi bulguları
Hangi Hastalık ve Durumlarla İlgilenir?
- Safra kesesi ve safra yolu hastalıkları: Safra taşları, kolesistit ve bazı safra yolu sorunları.
- Fıtıklar: Kasık, göbek ve kesi yeri fıtıkları.
- Apandisit: Akut karın ağrısının sık cerrahi nedenlerinden biri.
- Meme hastalıkları: İyi huylu kitleler, enfeksiyonlar ve kanser şüphesinin cerrahi değerlendirmesi.
- Tiroid ve paratiroid hastalıkları: Cerrahi gereksinim açısından nodül ve fonksiyon bozukluklarının değerlendirilmesi.
- Kolon, rektum ve anorektal hastalıklar: Divertiküler hastalık, hemoroid, anal fissür, fistül ve tümöral hastalıklar.
- Cilt ve yumuşak doku hastalıkları: Apse, kist, lipom ve benzeri lezyonlar.
- Obezite ve metabolik cerrahi: Yalnızca yetkin ekip, uygun merkez altyapısı ve multidisipliner değerlendirme bulunan kurumlarda.
Muayene ve Tanı Süreci Nasıl İlerler?
İlk değerlendirme ayrıntılı sağlık öyküsü ve muayene ile başlar. Tetkikler herkese standart olarak uygulanmaz; hekimin klinik sorusuna ve hastanın bireysel durumuna göre seçilir.
- Ayrıntılı fizik muayene ve cerrahi öykü
- Kan ve idrar testleri
- Ultrasonografi, röntgen, BT veya MR gibi görüntüleme yöntemleri; klinik gereksinime göre
- Endoskopi/kolonoskopi için ilgili branşlarla koordinasyon
- Kitlelerde biyopsi ve patolojik değerlendirme; gerekli durumlarda
Tedavi ve Hizmet Alanları
Aşağıdaki başlıklar bölümün genel hizmet alanlarını gösterir.
- Cerrahi hastalıkların poliklinik değerlendirmesi ve takip planı
- Uygun olgularda laparoskopik veya açık cerrahi
- Fıtık cerrahisi
- Safra kesesi cerrahisi
- Anorektal hastalıkların değerlendirilmesi ve tedavisi
- Meme ve tiroid cerrahisi için değerlendirme
- Cilt ve yumuşak doku küçük cerrahi işlemleri
- Onkolojik cerrahi gerektiren hastalarda multidisipliner planlama
Ne Zaman Başvurulmalı?
Ani başlayan ve giderek şiddetlenen karın ağrısı, karında sertleşme, tekrarlayan kusma, dışkıda belirgin kanama, fıtık bölgesinde ani ağrı ve içeri itilemeyen şişlik, yüksek ateşle birlikte cerrahi yakınmalar acil değerlendirme gerektirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Genel Cerrahi hangi hastalıklara bakar?
Genel Cerrahi; safra kesesi, fıtık, apandisit, meme, tiroid, kolon-rektum, cilt-yumuşak doku ve bazı sindirim sistemi hastalıklarının cerrahi değerlendirmesiyle ilgilenir. Kesin kapsam kurumun alt uzmanlık yapılanmasına göre değişebilir.
Genel Cerrahiye gitmek ameliyat olacağım anlamına gelir mi?
Hayır. Genel cerrah önce sorunun cerrahi olup olmadığını değerlendirir. Bazı hastalarda takip, ilaç tedavisi veya başka bir branşa yönlendirme ameliyattan daha uygun olabilir.
Safra kesesi taşı her zaman ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Belirti vermeyen bazı safra taşları izlenebilir. Ağrı, iltihap, tıkanıklık veya komplikasyon riski olduğunda cerrahi daha güçlü bir seçenek hâline gelebilir.
Fıtık kendiliğinden geçer mi?
Erişkinlerde karın duvarı fıtıkları genellikle kendiliğinden kapanmaz. Şikâyet, fıtığın tipi ve boğulma riski değerlendirilerek takip veya cerrahi planlanabilir.
Laparoskopik cerrahi nedir?
Laparoskopik cerrahi, karın içine küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletlerle ulaşılmasını sağlayan minimal invaziv bir yaklaşımdır. Her hasta ve her ameliyat için uygun olmayabilir.
Hemoroid için hangi bölüme gidilir?
Hemoroid ve diğer anorektal yakınmalar Genel Cerrahi tarafından değerlendirilebilir. Makat kanamasının her zaman hemoroide bağlı olmadığı unutulmamalı; özellikle tekrarlayan kanamalarda muayene geciktirilmemelidir.
Meme kitlesinde Genel Cerrahiye başvurulur mu?
Evet. Meme cerrahisi yapılan merkezlerde meme kitlesi ve diğer meme yakınmaları Genel Cerrahi kapsamında değerlendirilebilir. Görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi, radyoloji ve patoloji ile koordineli planlanır.
Ameliyat kararı nasıl verilir?
Şikâyetler, muayene bulguları, görüntüleme-laboratuvar sonuçları, hastalığın seyri, ameliyatın olası yarar ve riskleri ile hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir. Karar kişiye özgüdür.