Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümü; ergenlikten menopoz sonrasına kadar kadın üreme sağlığıyla ve gebelik-doğum süreçleriyle ilgilenir. Adet düzensizlikleri, anormal kanama, pelvik ağrı, vajinal akıntı, gebelik planlama ve gebelik takibi sık başvuru nedenleridir. Değerlendirme; yaş, şikâyet, gebelik durumu ve kişisel risklere göre muayene, ultrasonografi ve gerekli laboratuvar testleriyle planlanır.

Kadın Hastalıkları ve Doğum Nedir?

Jinekoloji; rahim, rahim ağzı, yumurtalıklar, tüpler, vajina ve dış genital bölgeyi etkileyen hastalıklarla ilgilenirken obstetri gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemi kapsar. Koruyucu kadın sağlığı yaklaşımında rahim ağzı kanseri taraması, cinsel sağlık, doğum kontrolü ve menopoz danışmanlığı da yer alır.

Gebelik takibinde amaç yalnızca bebeğin büyümesini izlemek değil; annenin tansiyonu, kilo değişimi, kan değerleri ve gebeliğe özgü riskleri de değerlendirmektir. Riskli gebelik şüphesinde perinatoloji gibi ileri uzmanlıklarla koordinasyon gerekebilir.

Hangi Şikâyetlerle Başvurulabilir?

  • Adet düzensizliği, aşırı veya ara kanama
  • Kasık ve pelvik ağrı, ağrılı adet
  • Vajinal akıntı, kaşıntı veya enfeksiyon şüphesi
  • Gebelik planlama, gebelik testi sonrası değerlendirme ve gebelik takibi
  • Gebelikte kanama, ağrı veya diğer beklenmedik belirtiler
  • Yumurtalık kisti, miyom veya endometriozis şüphesi
  • Menopoz belirtileri
  • Doğum kontrolü ve üreme sağlığı danışmanlığı

Hangi Hastalık ve Durumlarla İlgilenir?

  • Adet düzensizlikleri ve anormal uterin kanama: Hormonal, yapısal veya diğer nedenlere bağlı olabilir.
  • Polikistik over sendromu (PCOS): Adet düzeni, yumurtlama ve metabolik durumla ilişkili bir sendrom.
  • Miyomlar ve yumurtalık kistleri: İyi huylu oluşumların semptom ve risk açısından değerlendirilmesi.
  • Endometriozis ve adenomyozis: Ağrılı adet, kronik pelvik ağrı ve bazı olgularda infertiliteyle ilişkili durumlar.
  • Vajinal ve pelvik enfeksiyonlar: Akıntı, koku, ağrı ve kaşıntı ile kendini gösterebilir.
  • Gebelik ve gebeliğe bağlı durumlar: Normal gebelik takibi, düşük veya dış gebelik şüphesi, gebelik komplikasyonları.
  • Menopoz: Sıcak basması, uyku sorunları ve genitoüriner yakınmaların değerlendirilmesi.
  • Jinekolojik kanser şüphesi: Rahim ağzı, rahim ve yumurtalıklarla ilgili şüpheli bulgularda gerekli yönlendirme.

Muayene ve Tanı Süreci Nasıl İlerler?

İlk değerlendirme ayrıntılı sağlık öyküsü ve muayene ile başlar. Tetkikler herkese standart olarak uygulanmaz; hekimin klinik sorusuna ve hastanın bireysel durumuna göre seçilir.

  • Jinekolojik öykü ve fizik/pelvik muayene
  • Ultrasonografi
  • Gebelik testleri ve gebelik haftasına uygun değerlendirmeler
  • Kan ve hormon testleri; klinik gereksinime göre
  • Rahim ağzı kanseri tarama testleri; yaş ve ulusal tarama önerilerine göre
  • Gerekli durumlarda kolposkopi, biyopsi veya ileri görüntüleme

Tedavi ve Hizmet Alanları

Aşağıdaki başlıklar bölümün genel hizmet alanlarını gösterir.

  • Rutin jinekolojik muayene ve koruyucu kadın sağlığı danışmanlığı
  • Adet düzensizlikleri, miyom, kist ve pelvik ağrı değerlendirmesi
  • Gebelik öncesi danışmanlık ve gebelik takibi
  • Doğum planlaması ve doğum sonrası takip; kurumun hizmet kapsamına göre
  • Menopoz danışmanlığı
  • Doğum kontrol yöntemleri hakkında bireysel değerlendirme
  • Uygun olgularda jinekolojik cerrahi ve minimal invaziv cerrahi
  • İnfertilite şüphesinde ilk değerlendirme ve gerektiğinde üreme tıbbı merkezlerine yönlendirme

Ne Zaman Başvurulmalı?

Gebelikte yoğun kanama, şiddetli karın-kasık ağrısı, bayılma, ciddi baş ağrısı ve görme değişikliği, su gelmesi şüphesi veya bebeğin hareketlerinde belirgin azalma gibi durumlar acil obstetrik değerlendirme gerektirebilir. Gebelik dışında ani şiddetli pelvik ağrı ve yoğun kanamada da gecikmeden değerlendirme gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kadın doğum muayenesi ne zaman yapılmalı?

Muayene sıklığı yaşa, şikâyetlere, gebelik durumuna, tarama gereksinimine ve kişisel risklere göre değişir. Her kadın için tek bir standart aralık yerine hekimle kişiselleştirilmiş takip planı yapılması daha doğrudur.

Adet düzensizliği ne zaman önemlidir?

Tek seferlik gecikmeler stres, kilo değişimi veya hastalık gibi nedenlerle olabilir. Düzensizlik tekrarlıyorsa, kanama çok yoğun ise, gebelik olasılığı varsa veya ağrı gibi ek belirtiler eşlik ediyorsa değerlendirme önerilir.

Gebelik testi pozitif çıkınca ne zaman doktora gidilmeli?

Pozitif test sonrası gebeliğin yerleşimi ve haftasına uygun takip planı için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulabilir. Ağrı veya kanama varsa daha erken değerlendirme gerekir.

Her yumurtalık kisti ameliyat edilir mi?

Hayır. Kistin tipi, boyutu, kişinin yaşı, şikâyetleri ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilir. Bazı kistler kendiliğinden gerilerken bazıları takip veya cerrahi gerektirebilir.

Miyomlar kansere dönüşür mü?

Miyomlar çoğunlukla iyi huylu rahim kası tümörleridir. Hızlı büyüme, menopoz sonrası yeni kitle veya olağandışı görüntüleme bulguları olduğunda hekim farklı nedenleri dışlamak için ileri değerlendirme planlayabilir.

HPV testi ve smear aynı şey midir?

Hayır. HPV testi yüksek riskli HPV tiplerini araştırırken smear rahim ağzı hücrelerindeki değişiklikleri inceler. Tarama programında yaşa ve ulusal önerilere göre biri veya ikisi kullanılabilir.

Menopozda hormon tedavisi herkese verilir mi?

Hayır. Hormon tedavisinin yarar ve riskleri kişinin yaşı, belirtileri, kalp-damar ve pıhtı riski, meme sağlığı ve tıbbi öyküsüyle birlikte değerlendirilir.

Gebelikte hangi belirtiler acil değerlendirme gerektirir?

Yoğun kanama, şiddetli karın ağrısı, bayılma, nefes darlığı, nöbet, ciddi baş ağrısı-görme değişikliği veya gebelik haftasına göre su gelmesi ve bebek hareketlerinde belirgin azalma gibi belirtilerde acil değerlendirme gerekir.