İyi Huylu Prostat Büyümesi Belirtileri Nelerdir? BPH Tanı ve Tedavi Rehberi

Prostat bezi nedir?

Prostat erkek üreme sisteminin parçasıdır. Mesanenin hemen altında yer alır ve idrar kanalının başlangıç bölümünü çevreler. Meninin sıvı bileşenlerinden bir kısmının üretimine katkıda bulunur.

Prostat dokusu yaşam boyunca değişir. Yaş ilerledikçe bezde iyi huylu hücresel büyüme gelişebilir. Bu büyüme üretrayı sıkıştırırsa mesane idrarı boşaltmak için daha fazla çalışmak zorunda kalır.

BPH belirtileri nelerdir?

Belirtiler iki ana grupta değerlendirilebilir.

İdrarı boşaltmayla ilgili belirtiler

• İdrara başlamakta gecikme,
• Zayıf idrar akımı,
• Kesik kesik işeme,
• Ikınma ihtiyacı,
• İşeme sonunda damlama,
• Mesanenin tam boşalmadığı hissi.

Mesanede idrar depolamayla ilgili belirtiler

• Sık idrara çıkma,
• Ani idrar sıkışması,
• Gece birden fazla kez idrara kalkma,
• Bazı hastalarda sıkışma tipi idrar kaçırma.

Bu belirtiler uyku kalitesini, seyahatleri, çalışma hayatını ve sosyal yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir.

Gece idrara kalkmak her zaman prostattan mı olur?

Hayır. Noktüri adı verilen gece idrara kalkma BPH dışında:

• Diyabet,
• Kalp yetmezliği,
• Uyku apnesi,
• Akşam fazla sıvı tüketimi,
• Diüretik ilaç kullanımı,
• Aşırı aktif mesane,
• Bacaklarda gün içinde biriken ödemin gece dolaşıma dönmesi

gibi birçok nedenle görülebilir.

Bu nedenle yalnızca “gecede üç kez kalkıyorum” bilgisiyle prostat büyümesi tanısı konmaz.

BPH ile prostat kanseri aynı şey mi?

Hayır. BPH iyi huylu prostat dokusu büyümesidir ve prostat kanseri değildir. BPH’nin olması prostat kanserine dönüştüğü anlamına gelmez.

Bununla birlikte her iki durum aynı yaş grubunda görülebilir ve bazı idrar yakınmaları benzer olabilir. Bu yüzden üroloji muayenesinde yaş, aile öyküsü, genel sağlık durumu ve riskler değerlendirilerek prostat kanseri taraması konusunda ortak karar verilir.

Prostat büyümesi nasıl değerlendirilir?

Doktor belirtilerin ne kadar süredir devam ettiğini, ne kadar rahatsız edici olduğunu, kullanılan ilaçları ve diğer hastalıkları sorgular. Bazı antihistaminik ve dekonjestan ilaçlar idrar yapmayı zorlaştırabilir.

Belirtilerin şiddetini standartlaştırmak için Uluslararası Prostat Semptom Skoru (IPSS) gibi anketler kullanılabilir. Hastanın yaşam kalitesinin ne kadar etkilendiği de tedavi kararında önemlidir.

Hangi testler yapılabilir?

Hastaya göre:

• İdrar tahlili,
• Böbrek fonksiyon testleri,
• PSA kan testi,
• Parmakla rektal muayene,
• Ultrasonografi,
• İşeme sonrası mesanede kalan idrar miktarı,
• Üroflowmetri, yani idrar akım testi

değerlendirilebilir.

Bazı hastalarda sistoskopi veya ürodinamik inceleme gerekebilir. Her BPH hastasına tüm testlerin yapılması gerekmez.

PSA yüksekliği prostat kanseri demek midir?

Hayır. PSA prostat dokusuyla ilişkili bir proteindir ve prostat kanseri dışında BPH, prostat iltihabı ve yakın zamanda yapılan bazı işlemler gibi nedenlerle de yükselebilir.

PSA sonucunun yaştan, prostat hacminden, önceki değerlerden ve kişisel risk faktörlerinden bağımsız yorumlanması doğru değildir.

İdrar yapamamak neden acildir?

BPH ilerlediğinde veya bazı tetikleyici durumlarda kişi aniden hiç idrar yapamayabilir. Buna akut üriner retansiyon denir.

Alt karında giderek artan doluluk ve ağrı ile birlikte idrar yapamama varsa acil değerlendirme gerekir. Mesanenin sonda ile boşaltılması gerekebilir. Sonrasında retansiyonun nedeni ve prostat tedavisi planlanır.

BPH böbreklere zarar verebilir mi?

Uzun süreli ciddi çıkış tıkanıklığı mesanede kas kalınlaşması ve fonksiyon bozukluğuna, tekrarlayan enfeksiyonlara, mesane taşlarına ve nadiren böbreklerde genişleme ile fonksiyon kaybına yol açabilir.

Bu nedenle ağır idrar yakınmalarını “yaşlandım, normal” diyerek yıllarca ertelemek uygun değildir.

BPH tedavisi her hastada gerekir mi?

Hayır. Belirtileri hafif olan, böbrek ve mesane açısından komplikasyonu bulunmayan bazı hastalar düzenli kontrol ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle izlenebilir.

Tedavi kararı:

• Belirti şiddeti,
• Yaşam kalitesi,
• Prostat ve mesane bulguları,
• İşeme sonrası kalan idrar,
• Komplikasyon varlığı,
• Hastanın tercihleri

dikkate alınarak verilir.

Yaşam tarzı düzenlemeleri yardımcı olabilir mi?

Hafif belirtilerde:

• Akşam saatlerinde aşırı sıvı tüketmemek,
• Yatmadan hemen önce mesaneyi boşaltmak,
• Kafein ve alkolün belirtiler üzerindeki etkisini gözlemlemek,
• Kabızlığı önlemek,
• İdrarı uzun süre tutmamak,
• İdrarı zorlaştırabilecek reçetesiz ilaçları doktora danışmak

yararlı olabilir.

Kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle özel sıvı planı olan kişiler doktor önerisini izlemelidir.

BPH ilaçları nasıl çalışır?

Alfa blokerler

Prostat ve mesane boynu çevresindeki düz kasları gevşeterek idrar akımını kolaylaştırabilir. Etkileri görece hızlı başlayabilir. Baş dönmesi, tansiyon düşmesi ve ejakülasyon değişiklikleri gibi yan etkiler görülebilir.

5-alfa redüktaz inhibitörleri

Belirli prostat hacmine sahip hastalarda prostatın zamanla küçülmesine yardımcı olabilir. Etkileri aylar içinde ortaya çıkar. PSA düzeyini ve cinsel fonksiyonları etkileyebilir.

Diğer ilaçlar

Eşlik eden aşırı aktif mesane veya ereksiyon problemi varsa farklı ilaç seçenekleri değerlendirilebilir.

İlaç seçimi hastanın tansiyonu, diğer ilaçları ve cinsel fonksiyon beklentileriyle birlikte yapılmalıdır.

Ne zaman cerrahi veya girişim gerekebilir?

İlaçlara rağmen ciddi yakınmalar devam ediyorsa veya:

• Tekrarlayan idrar retansiyonu,
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu,
• Mesane taşları,
• Tekrarlayan prostat kaynaklı kanama,
• Böbrek fonksiyonunda etkilenme

gibi komplikasyonlar varsa cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

TUR-P, lazer enükleasyon yöntemleri ve farklı minimal invaziv teknikler kullanılabilir. Uygun yöntem prostat boyutu, anatomi, kullanılan kan sulandırıcılar ve hastanın önceliklerine göre seçilir.

Sonuç

İyi huylu prostat büyümesi yaşla birlikte sıklaşır fakat idrar sorunları “katlanılması gereken” bir yaşlanma bulgusu değildir. İdrar yapma güçlüğü yaşam kalitesini etkiliyorsa veya idrar retansiyonu, enfeksiyon ve böbrek etkilenmesi gibi komplikasyonlar gelişiyorsa etkili tedavi seçenekleri vardır. Doğru yaklaşım yalnızca prostat boyutuna değil, hastanın belirtilerine ve risklerine göre seçilir.